De regio Holland Groningen is een onwaarschijnlijke combinatie van twee gebieden die door veel mensen als aparte entiteiten worden gezien. Het noorden van het land, Groningen, wordt vaak geassocieerd met de provincies Groningen en Friesland, terwijl de benedenrijnse polders, waaronder Holland, worden beschouwd als een andere cultuurgebiedsregio in het westen. Maar wat precies is er aan de hand? In dit artikel zullen we deze regio nader verkennen.
Een geschiedenis van grenzen en afwijkingsverklaringen
Om te begrijpen waarom Groningen bij Holland hoort, moeten we teruggaan in de tijd. De Nederlandse https://holland-casino-groningen.nl/ provincies zijn vaak een concentratievuldig product uit historische gebeurtenissen en landkaartwijzigingen. Vroeger was het gebied dat nu bekend staat als Friesland eerder deel van Oost-Frisia, een onafhankelijk vorstendom dat bestond in de Middeleeuwen. In 1398 werd Friesland voorlopig opgenomen in het Heilige Roomse Rijk en ging daarmee onder Franse invloed staan.
Tijdens de Hoge Renaissance ontwikkelde Groningen zich als handels- en financiële centrum van Noordwest-Europa. Terwijl de resterende Nederlanden onafhankelijk werden van Spanje, was Groningen steeds vaker verbonden aan Holland als een van de belangrijkste grondstofleveranciers. Uiteindelijk is het in 1568 dat Friesland en Groningen onder één hoofd vielen.
Holland: De polder
Maar wat zijn precies ‘de Nederlanden’ die we hiermee kennen? We praten vaak over Holland, maar er is ook nog een grotere definitie: de zgn. “Polders”. Deze benaming verwijst naar de door landbouw gewonnen terreinen in de Lage Landen, meestal lage poldergebieden langs rivieren of zeekust die nodig waren voor toeleveringsactiviteiten van de Amsterdamse havens.
De polders zijn niet alleen economisch maar ook cultureel waardevol: hier kwamen alle volksstammen samen om hun handelspraktijken te behouden, omdat er geen andere ruimte beschikbaar was. Deze polder is een resultaat van vroege kolonisatie door de Noordelijke Nederlanders en vertegenwoordigt tot op heden dusdanig weinig Nederland als Holland ooit heeft voorgesteld.
Regio’s in Nederland
In moderne jargon worden sommige regiën ook wel ‘Nederlandse gebieden’ genoemd. Hieronder vallen Noord-Holland, Friesland en Groningen. Zij zijn allemaal gedefinieerd door hun unieke cultuur, economische basis of specifieke historische afwijkingsverklaring. Deze gebieden zijn onderling niet altijd overduidelijk van elkaar te onderscheiden, maar worden in het gehele land verschillend gekwantificeerd en gezien als een ‘provinciale entiteit’ die samenvalt met de naam Holland.
De regio Noord-Holland telt vier gemeenten (Akersloot, Amsterdam-Noord, Haarlemmermeerpolder en Spaarnwoude), terwijl Friesland drie heeft: Achtkarspelen, Groningen en Kollumerader. Al deze gebieden zijn te herkennen aan hun specifieke karakteristieken of de verschillende culturen die er worden gepromoot.
Staatsschepping en grensafwijkingsverklaring
De provincies Groningen en Friesland bestaan in het geheel niet, zowel op historische als moderne manier. Vroeger konden landen onafhankelijk blijven of met andere gebieden fuseren om hun identiteit te behouden.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden bijvoorbeeld Oost- en West-Groningen elk een aparte Nederlandsche provincie (Nederlandsch-Groening en Groninger-Nederland). De grenzen van die provincies waren niet eens gelijk aan de huidige landsgrenzen.
Het concept Holland Groningen: Eén regio, maar twee benamingen
De onwaarschijnlijke combinatie is hier te zien. Waarom dan nog ‘Holland’, in plaats van gewoon Friesland of Noord-Holland? In de vroege Middeleeuwen ging het om de beschrijving van een reeks gebieden met stedelijke kernen en grondgebied dat tot onafhankelijkheid zou leiden.
Vanuit deze visie kwamen er twee benamingen voor, waarvan één aangesloten was bij Holland. Deze afwijkingsverklaring is uiteindelijk niet meer omstreden omdat de term ‘Groningen’ een zwaardere associatie heeft met Groningenvleugel dan met de regio Hollandsch-Polder.
Hoe werkt het
Er zijn drie typische manieren waarop de definitie van Holland Groningen is geconstrueerd. Het is allervreemdst in combinaties en fusions met stedelijke gebieden (onder meer bij Friesland, Noord-Holland of Oost-Grinneland), een tweede type bestond in situatie waarbij men niet de grenzen van Friesland overging maar in plaats daarvan gewoon Holland nam.
De derde manier is enige jaren terug met het onderzoek dat stelde dat alle gebieden die samenvalt met naam Holland daadwerkelijk opgaat in deze provincie.
Nederland als ‘polder’
Bij de tweede optie werd vooral vanuit Friesland, Groningen en Oost-Grinneland gesteld dat Holland nu werkt voor alle Nederlanden. Dit leidde tot een visuele weergave waarin het woord Holland op grote schaal door heel Nederland is uitgezocht.
Daarbij kwamen alle gebieden met de naam Hollandsch-Polder erdoor en uiteindelijk werd ook Oost-Grinneland toegevoegd aan deze benaming, aangezien men wilde dat grenzen nu overal dezelfde zouden zijn. Hierdoor verdwenen ook de afwijkingsverklaringen met betrekking tot Friesland en Groningen.
Problemen met de definitie
De definitie van ‘Holland’ als een regio in Nederland is echter niet geheel duidelijk. Op het eeuwigdurende vraagstuk over wat we precies bedoelen door “Nederland” en hoe de grenzen ervan zich exact uitstrekken, reageert men meestal met onzekerheid. Vanuit historisch perspectief is deze verwarring te verklaarden omdat zowel ‘Holland’ als Friesland in hun beginfase werden gekenmerkt door hetzelfde principe: de vroegere koloniale en stedelijke kernen.
Het punt ligt hier in dat, naast Oost-Grinneland, we ook andere gebieden hebben die kunnen worden opgevat als poldergebieden maar waarmee een onderscheidend karakter is gegeven. Zo ontstond er steeds meer verwarring over welke ‘Holland’ precies bedoeld wordt.
Groningen en Friesland
De definitie van Holland Groningen, ofwel het gebied dat nu bekend staat als Groningen, zou oorspronkelijk bestaan uit de provincies Groningen, Friesland en Oost-Groeningen. De grenzen hiervan zijn echter nooit duidelijk vastgelegd.
Naar heden toe spreekt men nogal eens over zgn “Friesland” terwijl dit een aanzienlijk minder accurate naam is voor deze regio. Echter de meest gebruikte definitie van Friesland valt bijna 100% samen met Groningen, op een kleine stukje na dat toebehoort aan Oost-Grinneland.
Oorzaken van het ontstaan
Het woord Holland was eeuwenlang al gebruikt om de zogenaamde “provincies” in de Lage Landen te benoemen. Tot ongeveer 1850 bleef dit zo, maar toen begon men onderzoek te doen naar de definitie van deze term.
Eén regio: één naam
Vanaf die tijd werd er geleidelijk aan gepleit voor een meer uniforme naamgeving en grensafbakening van het gebied. Op 15 juni 1862 keurden de Staten-Generaal van Groningen, Friesland en Noord-Holland in eenvoudigweg één naam vast: “Holland”. Deze regeling was van toepassing op alle steden waarvan men dacht dat ze onder de zgn. ‘Hollandsche’ benaming vallen.
De term ‘polder’
Vanuit het bovenstaande bleek ook hoe al die gebieden, aangeduid met benamingsvorm “hollandsch-polder” bestaan. Onder andere de drie Noord-Hollandse steden Amsterdam-Noord, Spaarnwoude en Haarlemmermeerpolder maakten deel uit van deze polders.
Groningen, Friesland: één naam maar niet met dezelfde definitie
De gebieden die onder het Hollandsch-Polder vallen zijn meestal door hun landbouwactiviteiten bekend. Dit is vooral kenmerkend voor de provincies Groningen en Friesland.
Friesland bestond hierbij als ‘polder’ omdat men stelde dat al deze gebieden onder een zgn. “provincie” vielen. Daarmee werd dus niet het Hollandsche-Polder gedefinieerd maar juist de provincies die daar onder vallen: Friesland.
Het gevolg
Vandaag worden alle Nederlandse regio’s op hun beurt beschreven als ‘Holland’ en sommigen weten met behulp van het werk dat is verricht al zeer snel waar we het over hebben. De verschillende regionale benamingen die werden gebruikt, zoals “Noord-Holland” of Friesland om zo bijvoorbeeld in Amsterdam een Hollandsch-Polder te identificeren en vervolgens deze polder naar Groningen toe uit te breiden.
De definitie van Holland heeft nu twee aspecten. Ten eerste het gebied dat wordt bedoeld met de naam “Holland”, die niet perse is geïsoleerd of volledig vastgesteld maar meer afhankelijk lijkt van bepaalde situaties waarin men graaft om hun grenzen te preciseren. De tweede aspect zou zijn hoeveel regio’s we over het algemeen in de tijd beschouwen als “Holland” of bijvoorbeeld polder gebied.
**Toepassing van een uniforme definitie
